Nhiều người Việt khi mới sang Nhật Bản sinh sống thường gặp không ít bối rối trước những nguyên tắc ứng xử láng giềng nghiêm ngặt của người bản xứ. Câu chuyện của anh Nhật Tuân (29 tuổi, quê Bắc Giang), một thực tập sinh tại tỉnh Aichi, là ví dụ điển hình. Anh từng bất ngờ khi bị cảnh sát gõ cửa nhắc nhở lúc 21 giờ chỉ vì uống bia cùng đồng nghiệp, hoặc khi bật máy giặt và nói chuyện điện thoại vào buổi tối. Tại Việt Nam, những âm thanh sinh hoạt thường nhật này dễ dàng được thông cảm, nhưng ở Nhật, việc giữ yên tĩnh tối đa là quy tắc cộng đồng tối thượng.

Thay vì sang nhà góp ý trực tiếp, người Nhật có xu hướng liên hệ ban quản lý hoặc báo cảnh sát. Cách hành xử gián tiếp này nhằm mục đích tránh đối đầu trực diện và ngăn ngừa những bất hòa không đáng có. Bên cạnh tiếng ồn, rào cản giao tiếp cũng là một thử thách lớn. Anh Trần Văn Tiến (30 tuổi, quê Hưng Yên) khi chuyển đến tỉnh Ibaraki đã mang bánh sang chào hỏi hàng xóm nhưng sau đó mối quan hệ cũng chỉ dừng lại ở những cái gật đầu xã giao. Khác với thói quen chia sẻ đồ ăn của người Việt, người Nhật e ngại vấn đề an toàn thực phẩm và lo lắng về áp lực phải tặng quà đáp lễ tương xứng.

Các số liệu thực tế năm 2025 đã minh chứng cho thực trạng này. Khảo sát của công ty AlbaLink cho biết 31,6% người thuê nhà nước ngoài từng gặp rắc rối với hàng xóm, dẫn đầu là tiếng ồn (71,4%) và đổ rác sai quy định (33%). Đồng thời, nghiên cứu từ Viện FLIE chỉ ra 62% cư dân Nhật Bản từng gặp xung đột tương tự và phần lớn đều nhờ đến cơ quan chức năng can thiệp thay vì tự đối thoại.

Bà Jiho Yoshimizu, Giám đốc Hội hỗ trợ Nhật Việt Tomoiki, chia sẻ rằng rào cản lớn nhất đối với người nước ngoài là phải tự học cách hiểu những quy tắc ứng xử ngầm không lời. Việc nhận phản hồi thông qua bên thứ ba dễ tạo ra cảm giác căng thẳng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi đã dần thích nghi, nhiều người nhận ra những mặt tích cực: họ được tôn trọng không gian riêng tư tuyệt đối, không bị soi mói về thu nhập hay hôn nhân, và có thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn sau giờ làm.

Để xây dựng một cộng đồng đa văn hóa hài hòa, bà Yoshimizu khuyến khích người nhập cư cần chủ động tìm hiểu và hỏi rõ các quy định khi chưa hiểu. Ở chiều ngược lại, cộng đồng người Nhật cũng cần chủ động hỗ trợ, truyền đạt thông tin rõ ràng và đón nhận người nước ngoài như những thành viên thực thụ của địa phương.